Ngắn thắng lưỡi có gây nói ngọng, nói chậm không là câu hỏi khiến nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy con phát âm chưa rõ, chậm nói hơn bạn bè hoặc hay bị người khác nhại lại cách nói. Dính thắng lưỡi có thể ảnh hưởng đến vận động của lưỡi, từ đó gây khó khăn khi phát âm một số âm cần nâng lưỡi hoặc đưa lưỡi linh hoạt. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nói ngọng, nói chậm đều do ngắn thắng lưỡi. Đây là điểm rất quan trọng để cha mẹ không tự kết luận sai và không vội can thiệp khi chưa cần thiết.
Ngắn thắng lưỡi ảnh hưởng phát âm như thế nào?
Khi thắng lưỡi quá ngắn, quá dày hoặc bám bất thường, đầu lưỡi có thể bị kéo xuống sàn miệng. Trẻ khó thè lưỡi ra ngoài, khó nâng lưỡi lên vòm miệng, khó đưa lưỡi sang hai bên hoặc khó tạo các chuyển động nhanh cần thiết khi nói. Những hạn chế này có thể làm trẻ khó phát âm một số âm cần đầu lưỡi chạm hoặc gần chạm vòm miệng, răng trên hoặc lợi trên.
Ở một số trẻ, ngắn thắng lưỡi có thể góp phần gây nói ngọng, phát âm không rõ, nói nhanh bị líu hoặc khó sửa một số âm dù đã được nhắc nhiều lần. Cha mẹ có thể xem thêm bài ảnh hưởng của dính thắng lưỡi đến sự phát triển ngôn ngữ để hiểu rõ hơn về mối liên quan giữa thắng lưỡi và phát âm.
Ngắn thắng lưỡi có gây nói chậm không?
Nói chậm là tình trạng trẻ đạt mốc ngôn ngữ muộn hơn so với lứa tuổi. Ngắn thắng lưỡi có thể làm trẻ phát âm khó, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất gây nói chậm. Trẻ chậm nói có thể liên quan đến nhiều yếu tố như môi trường giao tiếp ít, nghe kém, rối loạn phát triển ngôn ngữ, vấn đề thần kinh phát triển, ít được tương tác, dùng thiết bị điện tử quá nhiều hoặc các nguyên nhân khác.
Vì vậy, nếu trẻ chậm nói, cha mẹ không nên chỉ nhìn thắng lưỡi rồi kết luận nguyên nhân. Cần đánh giá toàn diện khả năng nghe, hiểu lời, phản ứng giao tiếp, vốn từ, khả năng bắt chước âm thanh, tương tác mắt và sự phát triển chung. Nếu trẻ vừa có chậm nói vừa có dấu hiệu thắng lưỡi ngắn rõ, bác sĩ sẽ xem xét mức độ ảnh hưởng của thắng lưỡi trong tổng thể các yếu tố.
Dấu hiệu nói ngọng có thể liên quan đến thắng lưỡi
Cha mẹ có thể nghi ngờ thắng lưỡi ảnh hưởng phát âm nếu trẻ khó phát âm một số âm cần nâng lưỡi, nói không rõ dù hiểu tốt, nghe tốt, giao tiếp tốt, nhưng lưỡi không nâng lên được. Trẻ có thể khó liếm môi trên, khó đưa lưỡi ra khỏi miệng, đầu lưỡi bị kéo lõm hình trái tim khi thè ra hoặc lưỡi không chạm được vòm miệng.
Ngoài ra, nếu trẻ ăn uống cũng khó, hay đẩy thức ăn kém, khó đảo thức ăn trong miệng hoặc hồi nhỏ từng bú khó, tăng cân chậm, cha mẹ càng nên đưa trẻ đi kiểm tra. Những dấu hiệu này giúp bác sĩ đánh giá thắng lưỡi có thật sự gây hạn chế chức năng hay không.
Khi nào nói ngọng không phải do thắng lưỡi?
Nếu trẻ vẫn thè lưỡi tốt, nâng lưỡi tốt, ăn uống bình thường, không có dấu hiệu hạn chế vận động lưỡi nhưng vẫn nói ngọng, nguyên nhân có thể không nằm ở thắng lưỡi. Trẻ có thể nói ngọng do thói quen phát âm, do chưa hoàn thiện kỹ năng ngôn ngữ theo tuổi, do nghe âm chưa chính xác hoặc do các vấn đề răng hàm mặt khác.
Trong trường hợp này, cắt thắng lưỡi có thể không giải quyết được vấn đề nói ngọng. Trẻ có thể cần luyện âm, tăng tương tác ngôn ngữ, kiểm tra thính lực hoặc khám chuyên khoa phù hợp. Vì vậy, việc khám trước khi quyết định can thiệp là rất cần thiết.
Cắt thắng lưỡi có làm trẻ hết nói ngọng ngay không?
Cắt thắng lưỡi có thể giúp lưỡi vận động rộng hơn nếu trước đó bị hạn chế do thắng lưỡi ngắn. Tuy nhiên, trẻ không phải lúc nào cũng nói rõ ngay sau thủ thuật. Nếu trẻ đã quen phát âm sai trong thời gian dài, cần có thời gian tập lại. Phẫu thuật chỉ giải quyết phần cản trở cơ học, còn phát âm rõ cần sự phối hợp giữa vận động lưỡi, nghe âm, bắt chước và luyện tập.
Do đó, cha mẹ không nên kỳ vọng rằng chỉ cần cắt thắng lưỡi là trẻ lập tức hết nói ngọng hoặc nói nhanh hơn. Sau can thiệp, bác sĩ có thể hướng dẫn bài tập lưỡi, theo dõi phát âm và tư vấn thêm nếu trẻ cần hỗ trợ ngôn ngữ.
Khi nào nên đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu trẻ có dấu hiệu thắng lưỡi ngắn kèm bú khó, ăn khó, phát âm không rõ kéo dài, không nâng được lưỡi lên vòm miệng, không thè lưỡi qua môi dưới hoặc đầu lưỡi hình trái tim. Nếu trẻ chậm nói, không phản ứng khi gọi tên, ít giao tiếp mắt, không bắt chước âm thanh hoặc không hiểu lời đơn giản theo tuổi, cần đánh giá rộng hơn chứ không chỉ khám thắng lưỡi.
Tại Quy Nhơn, phụ huynh có thể tham khảo thêm thông tin về khám và điều trị dính thắng lưỡi ở trẻ em để biết khi nào nên đưa bé đi kiểm tra. Ngoài ra, chuyên mục Tin tức Hà Thanh Medic cũng có nhiều bài viết liên quan đến thắng lưỡi và chăm sóc sức khỏe trẻ em.
Kết luận
Ngắn thắng lưỡi có thể góp phần gây nói ngọng hoặc phát âm khó ở một số trẻ, đặc biệt khi lưỡi bị hạn chế vận động rõ. Tuy nhiên, ngắn thắng lưỡi không phải nguyên nhân duy nhất gây nói chậm và không phải mọi trẻ nói ngọng đều cần cắt thắng lưỡi. Cha mẹ nên cho trẻ khám để đánh giá chức năng lưỡi, khả năng nghe, khả năng hiểu lời và sự phát triển ngôn ngữ trước khi quyết định can thiệp.
